01_การศึกษาทางไกล

แหล่งที่มา
University of Idaho, College of Engineering
http://www.uidaho.edu/eo

  • การศึกษาทางไกลคืออะไร?
  • การศึกษาทางไกลมีประสิทธิภาพไหม?
  • จะนำการศึกษาทางไกลไปสู่ผู้รับได้อย่างไร?
  • เทคโนโลยีแบบใดดีที่สุด?
  • การศึกษาทางไกลที่ประสิทธิภาพ
  • บุคคลสำคัญในการศึกษาทางไกล
  • อ้างอิง

การศึกษาทางไกลคืออะไร?
ภายในบริบทของการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของเทคโนโลยี และสภาพการตลาด ระบบการศึกษาของสหรัฐอเมริกาได้ตอบสนองต่อการท้าทายด้วยการเพิ่มโอกาสในการศึกษาให้มากขึ้นโดยไม่ใช้งบประมาณเพิ่มขึ้น สถาบันการศึกษาหลายแห่งได้พัฒนารายการสำหรับการศึกษาทางไกลขึ้น ในระดับพื้นฐานที่สุด การศึกษาทางไกลเกิดขึ้นเมื่อครูและนักศึกษาต้องอยู่ห่างไกลจากกันเนื่องจากระยะทาง และมีการใช้เทคโนโลยี (คือ เสียง วีดีโอ ข้อมูล และสิ่งพิมพ์) ที่มักจะผสมผสานร่วมกันกับการใช้วิธีสื่อสารแบบเผชิญหน้ากัน เพื่อช่วยลดช่องว่างในการสอนดังกล่าว รายการการสอนแบบนี้ช่วยให้ผู้ใหญ่มีโอกาสเป็นครั้งที่สองที่จะได้รับการศึกษาในระดับมหาวิทยาลัย และยังเข้าถึงผู้เสียโอกาสเนื่องจากมีข้อจำกัดเรื่องเวลา ระยะทาง หรือความพิการทางร่างกาย และช่วยทำให้คนงานได้รับความรู้ทันสมัยจากสถานที่ทำงาน

การศึกษาทางไกลมีประสิทธิภาพไหม?
นักการศึกษามักจะถามว่า นักศึกษาที่เรียนด้วยวิธีการศึกษาทางไกลจะสามารถเรียนรู้ได้มากเท่ากับนักศึกษาที่ได้รับการศึกษาจากครูในการสอนแบบเผชิญหน้าแบบเดิมหรือไม่ ผลการวิจัยที่เปรียบเทียบการศึกษาทางไกลกับวิธีเผชิญหน้าแบบเดิมชี้ให้เห็นว่า การสอนและการเรียนทางไกลอาจมีประสิทธิภาพพอๆ กับการศึกษาด้วยวิธีแบบเดิม หากมีการใช้วิธีการและเทคโนโลยีที่เหมาะสมในการสอน มีการตอบโต้กันระหว่างนักศึกษา และสามารถติดตามผลการสอนได้ทันเวลา

จะนำการศึกษาทางไกลไปสู่ผู้รับได้อย่างไร?
มีทางเลือกในการใช้เทคโนโลยีสำหรับนักศึกษาทางไกลหลายวิธี แบ่งเป็น 4 ประเภทใหญ่ๆ ดังนี้
1. เสียง เครื่องมือโสตที่ใช้ในการสอนจะรวมถึงเทคโนโลยีในการโต้ตอบ (interactive) คือโทรศัพท์ การทำ audioconferencing และวิทยุคลื่นสั้น ส่วนเครื่องมือสำหรับกรณีที่ไม่มีการโต้ตอบ (passive audio tools) ได้แก่ การใช้เทป และวีดีโอ
2. วีดีโอ เครื่องมือวีดีโอสำหรับใช้ในการสอนรวมถึงภาพนิ่ง เช่น สไลด์ ภาพเคลื่อนไหวที่ได้ผลิตไว้ล่วงหน้า (เช่น แผ่นฟิลม์ วีดีโอเทป) และภาพเคลื่อนไหวรวมกับ audioconferencing
3. ข้อมูล (data) คอมพิวเตอร์รับและส่งข้อมูลด้วยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ ด้วยเหตุดังกล่าว จึงใช้คำว่า ข้อมูล (data) เพื่ออธิบายถึงเครื่องมือการสอนที่แบ่งเป็นประเภทอย่างกว้างๆ นี้ การใช้คอมพิวเตอร์สำหรับการศึกษาทางไกลมีหลายแบบรวมทั้ง
3.1 การสอนโดยใช้คอมพิวเตอร์ช่วย (computer-assisted instruction – CAI) เป็นการใช้คอมพิวเตอร์เป็นเครื่องสอนบทเรียนให้กับแต่ละบุคคล
3.2 การสอนโดยใช้คอมพิวเตอร์เป็นเครื่องบริหาร (computer-managed instruction – CMI) โดยใช้คอมพิวเตอร์ในการเตรียมบทการสอน และติดตามผลงานและความก้าวหน้าของนักศึกษา
3.3 การศึกษาโดยการใช้คอมพิวเตอร์เป็นสื่อกลาง (computer-mediated education – CME) อธิบายถึงการใช้คอมพิวเตอร์ที่ช่วยอำนวยความสะดวกในการนำการสอนไปสู่นักศึกษา ตัวอย่างเช่น อิเล็กทรอนิกส์เมล์ แฟกซ์ การทำ real-time computer conferencing และการใช้ world-wide web
4. สิ่งตีพิมพ์ (print) เป็นพื้นฐานของการศึกษาทางไกล และเป็นที่มาของวิธีการต่างๆ ที่ใช้ในการเผยแพร่การสอน รูปแบบของสิ่งพิมพ์ต่างๆ ได้แก่ หนังสือเรียน คู่มือการเรียน หนังสือคู่มือทำแบบฝึกหัด หลักสูตรการเรียนการสอน และการศึกษาเฉพาะกรณี

เทคโนโลยีแบบใดดีที่สุด?
แม้ว่าเทคโนโลยีมีบทบาทสำคัญในการเผยแพร่การศึกษาทางไกล สิ่งที่นักการศึกษายังคงต้องให้ความสำคัญก็คือผลการสอนต่างหาก ไม่ใช่เทคโนโลยีในการเผยแพร่การศึกษาสิ่งสำคัญที่จะนำไปสู่การศึกษาทางไกลที่มีประสิทธิภาพก็คือ การเน้นในเรื่องความต้องการของผู้เรียนรู้ เนื้อหาสาระที่ต้องการ และข้อจำกัดที่ผู้สอนต้องเผชิญก่อนที่จะเลือกวิธีการเผยแพร่บทเรียน วิธีการดังกล่าวทำให้มีการใช้สื่อหลายชนิดปนกัน แต่ละแบบก็เหมาะจะใช้กับแต่ละจุดมุ่งหมายโดยเฉพาะ เช่น
1. การใช้ส่วนประกอบที่เน้นสิ่งตีพิมพ์จะช่วยให้สามารถเสนอสาระสำหรับการสอนได้ในรูปของการทำหนังสือเรียน รวมทั้งสำหรับการอ่าน หลักสูตรการเรียนการสอน และตารางกำหนดการวันต่อวัน
2. การทำในรูปแบบ interactive audio หรือ video conferencing สามารถทำให้มีการตอบโต้กัน
แบบเผชิญหน้า (หรือการใช้เสียงตอบโต้กัน) วิธีนี้เป็นวิธีที่ดีมากและคุ้มทุนหากจะมีการเชิญแขกและผู้เชี่ยวชาญทางด้านสาระมาร่วมด้วย
3. อาจใช้ computer conferencing หรือ อีเมล์เพื่อส่งข้อความ ปฏิกริยาต่อการมอบหมายงาน และการติดต่อกับคนในชั้นเรียน และยังช่วยให้มีการตอบโต้มากขึ้นระหว่างนักศึกษา
4. อาจใช้วีดีโอเทปที่อัดไว้ล่วงหน้าแล้วในการสอน และเสนอสาระที่เป็นภาพ
5. อาจใช้แฟกซ์ในการมอบหมายงาน ทำประกาศในขั้นสุดท้าย รับผลงานที่ได้มอบหมายคืนจากนักศึกษา และเพื่อให้ feedback ได้ทันท่วงที
จากการใช้วิธีการต่างๆ ร่วมกันนี้ นักการศึกษาจะต้องเลือกว่าจะใช้เทคโนโลยีแบบใด เป้าหมายก็คือการจัดทำสื่อการสอนที่เป็นแบบผสม เพื่อสนองความต้องการของผู้เรียนรู้ในลักษณะที่มีประสิทธิภาพและประหยัด

การศึกษาทางไกลที่มีประสิทธิภาพ
โดยไม่มีข้อยกเว้นใดๆ โครงการการศึกษาทางไกลที่มีประสิทธิภาพจะเริ่มด้วยการวางแผนอย่างระมัดระวัง และการเข้าใจถึงวัตถุประสงค์ของหลักสูตรและความต้องการของนักเรียน จะมีการเลือกเทคโนโลยีที่เหมาะสมก็ต่อเมื่อได้ทราบข้อมูลข้างต้นโดยละเอียดแล้วเท่านั้น ทั้งนี้ ไม่มีความลับว่าจะทำให้โครงการการศึกษาทางไกลที่มีประสิทธิภาพเกิดขึ้นได้อย่างใด สิ่งดังกล่าวจะไม่เกิดขึ้นโดยบังเอิญ แต่จะต้องผ่านการทำงานหนักและการใช้ความพยายามอย่างยิ่งของบุคคลและองค์กรต่างๆ ที่จริงแล้ว โครงการการศึกษาทางไกลที่ได้รับความสำเร็จขึ้นอยู่กับความพยายามที่สม่ำเสมอและความพยายามร่วมกันระหว่างนักศึกษา อาจารย์ ผู้ช่วยอำนวยความสะดวก เจ้าหน้าที่ฝ่ายสนับสนุน และฝ่ายบริหาร

บุคคลสำคัญในการศึกษาทางไกล
ต่อไปนี้เป็นการอธิบายโดยย่อเกี่ยวกับบทบาทของบุคคลที่มีความสำคัญในด้านการศึกษาทางไกล และความท้าทายที่พวกเขาต้องเผชิญ
1. นักศึกษา การสนองความต้องการของนักศึกษาในการเรียนรู้เป็นพื้นฐานสำคัญของโครงการการศึกษาทางไกลที่มีประสิทธิภาพ และเป็นสิ่งใช้ทดสอบว่าการใช้ความพยายามในการดำเนินโครงการประสบความสำเร็จหรือไม่ ไม่ว่าบริบททางด้านการศึกษาของนักศึกษาจะเป็นเช่นไร บทบาทของนักศึกษาก็คือการเรียนรู้ ซึ่งเป็นงานที่จะต้องฟันฝ่าและจะต้องมีการช่วยกระตุ้น มีการวางแผน มีความสามารถในการวิเคราะห์ และสามารถนำสิ่งที่เรียนรู้ไปใช้ได้ เมื่อมีการสอนโดยการศึกษาทางไกล จะเกิดสิ่งท้าทายเพิ่มขึ้นเพราะนักศึกษามักจะต้องอยู่ห่างไกลจากคนที่มีภูมิหลังและความสนใจร่วมกัน
มีโอกาสเพียงเล็กน้อยที่จะโต้ตอบกับครูที่อยู่นอกห้องเรียน และต้องพึ่งพาเทคโนโลยีที่จะมาลดช่องว่างเหล่านี้
2. คณาจารย์ ความสำเร็จของการศึกษาทางไกลขึ้นอยู่กับครูอาจารย์ ในห้องเรียนแบบเก่า ความรับผิดชอบของครูจะรวมถึงการจัดเตรียมสาระของวิชาในหลักสูตร และการพยายามเข้าใจถึงความต้องการของนักศึกษา แต่เบื้องหน้าก็ยังมีความท้าทายพิเศษที่จะมาเผชิญกับการสอนดังกล่าว ตัวอย่าง เช่น ครูจะต้อง
– เข้าใจถึงลักษณะและความต้องการของนักศึกษาที่อยู่ห่างไกล แต่ก็มีข้อมูลเพียงเล็กน้อยเท่านั้น และมีโอกาสได้พบกับนักศึกษาน้อยมาก
– ต้องปรับสไตล์การสอนโดยพิจารณาถึงความต้องการและประสบการณ์ของผู้ฟังต่างๆ ซึ่งก็มักจะมีลักษณะแตกต่างกันออกไป
– มีความเข้าใจในเทคโนโลยีในการเผยแพร่ ในขณะเดียวกันก็จะต้องให้ความสำคัญถึงบทบาทของตนในการเป็นผู้สอน
– ต้องทำหน้าที่อย่างมีประสิทธิภาพในฐานะที่เป็นผู้อำนวยความสะดวกที่มีความชำนาญ และเป็นผู้ให้สาระ
3. ผู้ช่วยอำนวยความสะดวก ผู้สอนมักจะเชื่อในความสามารถของผู้ช่วยอำนวยความสะดวกที่ประจำอยู่ ณ สถานีปลายทางว่า จะช่วยทำหน้าที่เป็นผู้เชื่อมโยงระหว่างนักศึกษากับผู้สอน แต่เพื่อให้ได้ผลดี ผู้ช่วยอำนวยความสะดวกจะต้องเข้าใจถึงนักศึกษาที่กำลังเรียนรู้และความคาดหมายของผู้สอน ที่สำคัญที่สุด ผู้ช่วยอำนวยความสะดวกจะต้องยินดีที่จะปฏิบัติตามคำสั่งของผู้สอน บทบาทของผู้ช่วยอำนวยความสะดวกมีมากขึ้นแม้แต่ในชั้นเรียนที่บุคคลเหล่านี้มีความเชี่ยวชาญในสาระการสอนเพียงเล็กน้อย อย่างน้อยที่สุด บุคคลเหล่านี้ก็เป็นผู้ติดตั้งอุปกรณ์ รวบรวมงานที่ได้รับมอบหมาย คุมสอบ และทำหน้าที่เป็นหูเป็นตาให้กับผู้สอนในปลายทาง
4. เจ้าหน้าที่ฝ่ายสนับสนุน คนเหล่านี้เป็นผู้ปิดทองหลังพระของการศึกษาทางไกล มีหน้าที่ดูแลให้รายละเอียดต่างๆ ของโครงการเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ โครงการนี้ส่วนใหญ่ที่ได้รับความสำเร็จจะต้องมีผู้สนับสนุนในงานบริการ ซึ่งรวมถึง การลงทะเบียนนักศึกษา การสำเนาวัสดุการเรียนและทำการแจกจ่าย การสั่งซื้อหนังสือเรียน การติดต่อเพื่อขอใช้ลิขสิทธิ์ การจัดเวลาการใช้สถานที่ การจัดทำรายงานผลการศึกษาของนักศึกษา การบริหารทรัพยากรด้านเทคนิค ฯลฯ
5. เจ้าหน้าที่ฝ่ายบริหาร แม้ว่าเจ้าหน้าที่ฝ่ายบริหารจะมีบทบาทสำคัญในการวางแผนสำหรับการศึกษาทางไกลสำหรับสถาบันการศึกษา แต่เมื่อโครงการเริ่มดำเนินงานแล้ว คนเหล่านี้ก็มักจะไม่ค่อยเข้ามาเกี่ยวข้องกับโครงการ หรือ มักจะมอบหน้าที่ให้ผู้บริหารด้านเทคนิคดูแลแทน อย่างไรก็ตาม เจ้าหน้าที่เหล่านี้ก็เป็นยิ่งกว่าผู้ใช้ความคิดเท่านั้น กล่าวคือยังเป็นผู้ทำให้เกิดฉันทามติ เป็นผู้ตัดสินใจ และเป็นกรรมการ พวกเขาจะทำงานใกล้ชิดกับเจ้าหน้าที่ฝ่ายเทคนิค และเจ้าหน้าที่ฝ่ายสนับสนุนเพื่อให้แน่ใจว่ามีการใช้ทรัพยากรด้านเทคนิคอย่างมีประสิทธิภาพเพื่อช่วยสนับสนุนงานด้านวิชาการของสถาบัน ที่สำคัญที่สุด บุคคลเหล่านี้ยังพยายามรักษาเป้าหมายทางด้านวิชาการไว้ โดยตระหนักว่าการสนองตอบความต้องการเรียนรู้ของนักศึกษาที่อยู่ห่างไกลเป็นความรับผิดชอบสูงสุดของตน

เอกสารอ้างอิง
– Moore, M.G. & Thompson, M.M., with Quigley, A.B., Clark, G.C., & Goff, G.G. (1990) The effects of distance learning: A summary of the literature. Research Monograph No.2. University park, PA: The Pennsylvania State University, American Center for the Study of Distance Education. (ED 330 321)
– Verduin, J.R. & Clark, T.A. (1991) Distance education: The foundations of effective practice. San Francisco, CA. Jossey-Bass Publishers

[print pdf]

เรื่องนี้ถูกเขียนใน การศึกษาทางไกล, บทความวิชาการ และติดป้ายกำกับ , , , , , , , , , คั่นหน้า ลิงก์ถาวร

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s