SDL ในฐานะที่เป็นกระบวนการการเรียนรู้ และกระบวนการการสอน

SDL มักจะถูกมองว่าเป็นวิธีในการเรียนรู้หรือวิธีในการสอน (Percival, 1996)  ในข้อเขียนต่างๆ ได้มีการพัฒนาโมเดลหลายแบบสำหรับ SDL เพื่อบรรยายถึงกระบวนการของ SDL  และในบางกรณีสามารถอธิบายถึง SDL ในฐานะกระบวนการการสอน     วิธีการสำหรับพิจารณากระบวนการของ SDL ที่ถูกพิจารณาว่ามีลักษณะเป็นเชิงเส้น (linear) มีอยู่ 2 วิธี ดังปรากฏในความเห็นของ  Tough (1971, 1979 ตามที่อ้างโดย Merriam & Caffarella, 1999) และคำบรรยายของ ูKnowles (1975) เกี่ยวกับ SDL

การศึกษาของแคนาดาโดย Tough เกี่ยวกับโครงการการเรียนรู้ของคนจำนวน 66 คน ได้นำไปสู่การบรรยายที่สมบูรณ์แบบเกี่ยวกับกระบวนการของ SDL เป็นครั้งแรก  (Merriam & Caffarella, 1991, 1999)  Tough ได้ให้คำจำกัดความโครงการการเรียนรู้ว่าคือ การใช้ความพยายามโดยตั้งใจเพื่อให้ได้มีการเรียนรู้และทักษะหรือการเปลี่ยนแปลงในรูปแบบใดๆ ในลักษณะที่เป็นขั้นตอนต่อเนื่องกันเป็นเวลาอย่างน้อย 7 ชั่วโมงขึ้นไป

Tough ยังพบอีกว่าผู้เรียนรู้ได้วางแผนไว้ล่วงหน้าประมาณร้อยละ 70 ของโครงการการเรียนรู้  และใช้ขั้นตอนต่างๆ 13 ขั้นตอนซึ่งเป็นเสมือนกับการตัดสินใจที่สำคัญๆ เกี่ยวกับการเรียนรู้ที่วางแผนด้วยตนเอง
ขั้นตอนทั้ง 13 ขั้นตอน ได้แก่
1.       ตัดสินใจว่าจะเรียนเกี่ยวกับความรู้และทักษะอะไร
2.      ตัดสินใจเกี่ยวกับกิจกรรมเฉพาะด้าน  วิธีการ   ทรัพยากร หรือ อุปกรณ์ สำหรับการเรียน
3.      ตัดสินใจว่าจะเรียนที่ไหน
4.      กำหนดเส้นตายเฉพาะ หรือ เป้าหมายระดับกลาง
5.      ตัดสินใจว่าจะเริ่มการเรียนรู้ในลำดับแรกเมื่อไร
6.      ตัดสินใจว่าการเรียนรู้จะดำเนินไปเร็วช้าอย่างไร
7.      ประเมินระดับความรู้และทักษะในปัจจุบัน  หรือประเมินความคืบหน้าในการการได้รับความรู้และทักษะที่ต้องการ
8.      ตรวจสอบดูปัจจัยที่เป็นอุปสรรคต่อการเรียนรู้ หรือค้นหาลักษณะที่ไม่มีประสิทธิภาพของกระบวนการที่ดำเนินอยู่ในปัจจุบัน
9.      จัดหาทรัพยากรหรืออุปกรณ์ที่ต้องการ  หรือทำให้ได้มาซึ่งสถานที่หรือทรัพยากรที่ต้องการ
10.  เตรียมหรือปรับห้องเพื่อการเรียนรู้  หรือจัดสภาพทางกายภาพอื่นๆ เพื่อเตรียมสำหรับการเรียนรู้
11.  ออมเงินหรือจัดหาเงินที่จำเป็นเพื่อนำไปใช้สำหรับทรัพยากรมนุษย์  หรือทรัพยากรอย่างอื่น
12.  จัดสรรเวลาไว้สำหรับการเรียน
13.  ดำเนินตามขั้นตอนต่างๆ เพื่อเพิ่มแรงจูงใจสำหรับการเรียนรู้ในบทเรียนต่างๆ (ดังที่อ้างถึงใน

Merriam & Caffarella, 1999 หน้า 294)

ในทำนองเดียวกัน คำอธิบายของ Knowles (1975) เกี่ยวกับ SDL ประกอบด้วย 6 ขั้นตอน คือ
1.      การจัดบรรยากาศ
2.      ตรวจดูถึงความจำเป็นในการเรียนรู้
3.      การวางเป้าหมายการเรียนรู้
4.      การบ่งชี้ถึงทรัพยากรมนุษย์และวัสดุสำหรับการเรียนรู้
5.      การเลือกและนำกลยุทธ์ในการเรียนรู้ที่เหมาะสมไปปฏิบัติ
6.      การประเมินผลการเรียนรู้

ขั้นตอนต่างๆ ในคำอธิบายของ Knowles เกี่ยวกับ SDL มีหลายข้อที่ซ้ำซ้อนกับขั้นตอนของ Tough

เมื่อเปรียบเทียบกับการมองภาพในเชิงเส้น (linear perspective)เหล่านี้   การวิเคราะห์เชิงปริมาณของ Spear and Mocker (1984) ซึ่งเป็นผลจากการสัมภาษณ์คน 78 รายที่เข้าร่วมในโครงการเรียนรู้  SDL  ไม่ปรากฏหลักฐานใดๆ ว่ามีการเตรียมการล่วงหน้าเพื่อประสบการณ์  SDL  ทำให้ผู้วิจัยสรุปถึง  “สภาวะที่มีการจัดอย่างเป็นระบบ (organizing ciurcumstance)”  (หน้า 4) ว่าเป็นสิ่งที่นำไปสู่ SDL   หลังจากเหตุการณ์ที่เป็นจุดเริ่มต้น (triggering event) นี้  ผู้เรียนรู้จะเลือกแนวทางการปฏิบัติที่เกิดขึ้นภายใต้สภาวะแวดล้อมซึ่งมักจะถูกควบคุมโดยสภาวะต่างๆ ที่ไม่ใช่เป็นแบบ linear

นอกจากแนวความคิดของ Spear และ Mocker (1984) แล้ว  interactive model ของ Cavaliere (ตามที่อ้างถึงใน Merriam & Caffarella, 1999) ได้อธิบายถึงขั้นตอนของทั้งกระบวนการการเรียนรู้ และกระบวนการการรับรู้ (cognitive)ที่ใช้ตลอดโครงการการเรียนรู้    ในกรณีศึกษาว่า The Wright Brothers เรียนรู้วิธีการบินได้อย่างไร   Cavaliere ได้บ่งชี้ให้เห็นถึงขั้นตอนทั้งห้าของการเรียนรู้  ได้แก่

1.      การสอบถาม
2.      การทำรูปแบบ (modeling)
3.      การทดลองและการปฏิบัติ
4.      การทำเป็นทฤษฎีและการทำให้สมบูรณ์ (perfecting)
5.      การทำให้เป็นจริง (actualize)

ภายในห้าขั้นตอนของการเรียนรู้นี้  ก็มีกระบวนการของการรับรู้ที่ซ้ำซ้อน  4 ขั้นตอนเกิดขึ้น

1.      การกำหนดเป้าหมาย
2.      การเป็นศูนย์หรือจุดรวม
3.      ความวิริยะอุตสาหะ
4.      การกำหนดถ้อยคำขึ้นใหม่ (การสื่อความคิดใหม่)
(Merriam & Caffarella, 1999)

ในทำนองเดียวกัน Danis (ตามที่อ้างใน Merriam & Caffarella, 1999) ได้ให้เหตุผลเกี่ยวกับ interactive model ของตนภายใต้แนวความคิดเกี่ยวกับการเรียนรู้แบบปรับหรือควบคุมในตัว ( self-regulated)  และได้ชี้ให้เห็นถึงส่วนประกอบสำคัญและส่วนประกอบรองของวัฏจักรการเรียนรู้ (ตามที่รวบรวมมาจากข้อเขียนในเรื่อง SDL)  การสอนตัวเอง (self-instruction)  และกลยุทธ์ในการเรียนรู้และการศึกษา

Merriam และ Caffarella (1999) ได้ยอมรับว่า ยังไม่มีการศึกษาใดที่ได้ทดสอบทั้งโมเดลของ Danis และโมเดลของ Cavaliere อย่างไรก็ตาม ผลการศึกษาอื่นๆ ก็ได้ข้อสรุปที่คล้ายคลึงกับข้อสรุปของ Spear and Mocker (1984) ในเรื่องเหตุการณ์ที่เป็นจุดเริ่มต้น (triggering event)

โมเดลของแนวความคิดเกี่ยวกับความรับผิดชอบส่วนบุคคล (The Pesonal Responsibility Orientation – PRO) ได้ถูกพัฒนาขึ้นมาโดย Brockett and Hiemstra (1991) เพื่อหลีกเลี่ยงความสับสนทางแนวความคิดที่ว่า SDL เป็นกระบวนการสอน  หรือ SDL เป็น “ภาวะทางอุดมคติของ self-actualized learner ที่ถึงวุฒิภาวะ”  (ideal state of the mature self-actualized learner) (Kaswork, 1983 ตามที่อ้างใน Brockett and Hiemstra หน้า 22)   โมเดลดังกล่าวจะเน้นแนวความคิดในการควบคุมตัวเองของผู้เรียนรู้ว่าคือลักษณะของบุคลิกที่สะท้อนถึงความปรารถนาของผู้เรียนรู้ที่จะรับผิดชอบในการเรียนรู้   PRO model ได้รวมทั้ง instructional process dimension และ  self-direction dimension ของผู้เรียนรู้เข้าไว้  และถือว่าบริบทของสังคมซึ่งการเรียนรู้เกิดขึ้นเป็นสิ่งสำคัญ  ในการทบทวนเกี่ยวกับ PRO model    Flannery (1993) ได้ยอมรับว่า  แม้ว่าโมเดลดังกล่าวจะช่วยทำให้เข้าใจ SDL ได้มากขึ้น  แต่ประเด็นทางสังคมและวัฒนธรรมที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมตนเอง (self-direction) กลับไม่ได้รับความสนใจเท่าที่ควร  นอกจากการทบทวน ของ Flannery (1993) แล้วก็ไม่ปรากฏว่า PRO Model ได้รับการตรวจสอบอีกแต่อย่างใด (Merriam & Caffarella, 1999)

ยิ่งกว่านั้น แม้ว่าจะได้มีการรวมเอาคุณสมบัติเกี่ยวกับบุคลิก    และการควบคุมตนเองของผู้เรียนรู้ไว้ใน PRO Model   Garrison (1997) ได้โต้แย้งว่า จำเป็นต้องมีแนวความคิดที่มีความสมบูรณ์แบบกว่านี้ที่จะรวมเอากระบวนการ cognitive and metacognitive ไว้ด้วยกัน    Garrison ได้เสนอแนะโมเดลแนวความคิดซึ่ง SDL ได้ถูกมองจากมุมมองในเชิงสร้างสรรค์ซึ่งได้รวมเอาแนวความคิดเกี่ยวกับ self-management  และself-monitoring  และแรงจูงใจ (motivation) แต่ดูเหมือนกับว่าโมเดลดังกล่าวกลับไม่ได้รับการทดสอบ

จากจุดยืนของการสอน  ได้มีการเสนอโมเดล ขึ้นมา 2 โมเดล ที่ทำให้สามารถรวมเอา SDL เข้าไว้ในกระบวนการการสอนในรูปแบบที่เป็นทางการยิ่งขึ้น   Grow (1991) และ  Hammond and Collins (ตามที่ได้อ้างถึงใน Merriam & Caffarella, 1999) ได้เสนอโมเดลที่ตรวจสอบบทบาทของการสอนใน SDL   โดยตารางแมทริก ขนาด 4    4 (Staged Self-Directed Learning – SSDL matrix) ของ Grow ได้นำประสบการณ์จากโมเดลของผู้นำในสถานการณ์ต่างๆ  (situational leadership) ของ Hershey and Blanchard (1988)มาใช้ และได้แนะว่า สไตล์ของการสอนควรจะสอดคล้องกับความพร้อมของผู้เรียนรู้  โมเดลดังกล่าวได้พยายามที่จะเสนอวิธีการสอนที่เหมาะสม (authority/coach,  motivator/guide,  facilitator,  consultant/delegator) ที่สอดคล้องกับระดับ self-direction ของผู้เรียนรู้ (dependent, interested, involved, self-directed)  แม้ว่า Grow จะได้ตอบคำถามหลายคำถามเกี่ยวกับโมเดลนี้ แต่ก็ดูเหมือนว่าโมเดลนี้ยังไม่ได้รับการทดสอบ

โมเดลของ  Hammond and Collins  เกี่ยวกับ SDL ที่เป็นที่วิพากษ์วิจารณ์นี้เป็นโมเดลที่มี 7 ขั้นตอน ได้แก่

1.       การสร้างบรรยากาศการเรียนรู้แบบร่วมมือกัน
2.      วิเคราะห์และสะท้อนให้เห็นตัวเอง และบริบททางด้านสังคม เศรษฐกิจ  และการเมือง ของสังคมนั้น
3.      ก่อให้เกิดทัศนคติเกี่ยวกับความสามารถของตนเอง
4.      ตรวจสอบดูถึงความจำเป็นในการเรียนรู้ภายในกรอบของทั้งบริบทส่วนบุคคลและสังคม
5.      ก่อให้เกิดเป้าหมายการเรียนรู้ที่เหมาะสมทั้งในด้านสังคมและส่วนบุคคลที่นำไปสู่ความสอดคล้องในการเรียนรู้
6.      การนำการเรียนรู้ไปปฏิบัติและบริหาร
7.      การสะท้อนและประเมินผลการเรียนรู้ (ตามที่อ้างถึงใน Merriam & Caffarella, 1999 หน้า 305)

ลักษณะพิเศษของโมเดลของ Hammond and Collins ก็คือการตรวจสอบบริบทของสังคม  การเมือง  และสิ่งแวดล้อมที่ส่งผลต่อผู้เรียนรู้  และช่วยส่งเสริมการพัฒนาเป้าหมายการเรียนรู้ที่เหมาะสม  ทั้งในด้านสังคมและส่วนบุคคล  แม้ว่าโมเดลนี้จะมีพื้นฐานมาจากความรู้ทางด้านครูที่ยังเป็นที่ถกเถียง   การศึกษาที่แพร่หลายโดยทั่วไป  และผลการวิจัยแบบมีส่วนร่วม   Merriam และ Caffarella (1999) ก็ไม่พบว่ามีการวิจัยใดที่ใช้โมเดลนี้เป็นกรอบแนวความคิด

เรื่องนี้ถูกเขียนใน บทความวิชาการ และติดป้ายกำกับ , , , คั่นหน้า ลิงก์ถาวร

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s